Het beheer van de populatie Przewalski paarden in Hustai Nationaal Park

Het doel van het herintroductie project is een populatie op te bouwen van minimaal 400 tot 500 vrijlevende Przewalski paarden, die zichzelf duurzaam in stand kunnen houden in Hustai Nationaal Park.

Bescherming

Waarom zullen Przewalski paarden in Hustai Nationaal Park altijd beschermd moeten blijven? Allereerst omdat het gaat om een zeer bedreigde diersoort waar nog maar weinig van zijn. Hun aantal is wereldwijd minder dan 2000.

Kruising met Mongoolse huispaarden is momenteel de grootste bedreiging van de soort in het wild. Door hybridisatie gaan de unieke erfelijke eigenschappen verloren. Het Przewalski paard heeft 66 chromosomen, huispaarden hebben er 64 om een voorbeeld te noemen. Overal in Mongolië waar water is zijn nomaden met hun vee. Koeien, schapen en geiten worden onder toezicht geweid, maar huispaarden en kamelen zwerven vrij rond. Hierdoor is de kans groot, dat zij het Park intrekken op zoek naar gras en water. Het is de taak van rangers en grenswachters om deze Mongoolse huispaarden terug te drijven.

Haremhengsten van de Przewalski paarden treden zeer agressief op tegen huispaarden. Hierdoor is er weinig risico voor kruisingen met leden van een harem. Kruisingen zijn eerder te verwachten van vrijgezellen Przewalski hengsten met Mongoolse huispaarden merries. Dit is in de toekomst bij een toename van de populatie Przewalski paarden te verwachten.

In overleg met de lokale herders en de plaatselijke autoriteiten wordt de traditionele otor weer jaarlijks georganiseerd. Het is de gewoonte om alle huispaarden uit de streek onder leiding van ingehuurde cowboys van oktober tot maart te verweiden. Ze worden met honderden tegelijk naar grasrijkere gebieden in andere streken gebracht om de eigen steppe te ontzien. Het weer instellen van de otor heeft het voordeel voor de Przewalski paarden dat er in de herfst en in de winter geen huispaarden meer hun gebied kunnen binnendringen.

Beheersgericht onderzoek

Er is weinig bekend over het leven van de Przewalski paarden in het wild voor ze definitief in Zuidwest Mongolië uitstierven. Systematische onderzoek is nodig om te leren hoe de aanpassing verloopt van gevangenschap naar het wild, hoe de populatie en hun sociale organisatie zich ontwikkelt, hoe ze zich verspreiden door het gebied en wat hun dagelijks leefpatroon is.

Iedere groep Przewalski paarden trekt dagelijks door het gebied op zoek naar voedsel, water, mineralen en schuilgelegenheden. Dat gebied wordt een "home range" genoemd. De home range verandert in grootte in de verschillende seizoenen. De home ranges van de verschillende groepen gaan elkaar steeds meer overlappen naarmate er meer groepen in het wild leven.

Rangers, biologen, studenten en ecovolunteers helpen sinds 1994 bij het in kaart brengen van de home ranges. Een aantal keren per week worden de locaties van alle groepen in kaart gebracht, worden de weersomstandigheden aangetekend en hun gedragingen genoteerd. De gegevens worden ingevoerd in ArcView, een GIS systeem (Geografisch Informatie Systeem). In deze database zijn alle kaarten van HNP opgeslagen, zoals de bodemkaart, de vegetatiekaart en hydrologische kaart. Op deze manier is goed te zien welk vegetatietype de paarden opzoeken op verschillende momenten op de dag en in de verschillende seizoenen.

Het is duidelijk dat er voldoende voedsel is in Hustai Nationaal Park voor alle hoefdieren. Niet het voedsel, maar de grootte van de home ranges van de groepen is de meest bepalende factor voor het kunnen inschatten van de draagkracht van het gebied voor de groeiende populatie Przewalski paarden. Op basis van onderzoek is inmiddels duidelijk dat er zeker 500 Przewalski paarden in het Park kunnen leven.

Een aantal malen per week wordt van iedere groep genoteerd wat de samenstelling is en de veranderingen door geboorte, sterfte, nieuwkomers en jonge dieren die de groep verlaten. Dit zijn belangrijke gegevens om zicht te krijgen op de sociale organisatie en populatie demografie en dynamica. Van ieder Przewalski paard wordt een foto gemaakt met beschrijving. Individuele herkenning van ieder Przewalski paard is nu nog mogelijk, maar zal in de toekomst steeds moeilijker worden. In geval van twijfel wordt op basis van mestmonsters en DNA onderzoek de identiteit vastgesteld. In Nederland is een "genenbank" opgeslagen van de 84 Przewalski paarden die naar HNP gevlogen zijn.

De projectbioloog houdt van ieder paard in de verschillende seizoenen de conditiescore bij volgens een standaardmethode. Deze score geeft een goede indicatie van de mate van aanpassing van de individuele Przewalski paarden in de gewenningsperiode na aankomst in HNP en na de definitieve vrijlating. De stafbiologen schrijven jaarlijks een rapport over hun bevindingen en bespreken dit met Mongoolse experts in de Wetenschappelijke Advies Raad van Hustai Nationaal Park.

Mongoolse en buitenlandse gastonderzoekers en studenten doen aanvullend onderzoek, zoals voedselkeuze en sociaal gedrag van de Przewalski paarden. De Jan Bouman Beurs is in 1998 ingesteld om afgestudeerde Mongoolse biologen jaarlijks de kans te geven deel te nemen aan onderzoek naar de Przewalski paarden in HNP.