Het gevaar van hybridisatie en genetische vervuiling

Het meest bedreigende dat het duurzame behoud van de Przewalski-paarden in het wild in de weg kan staan, is kruising met Mongoolse huispaarden. Overal in Mongolië waar water is, komen herders met vee en huispaarden. Dat betekent dat Przewalski-paarden in het wild altijd beschermd moeten worden tegen hybridisatie of bastaardvorming. Przewalski-paarden hebben 66 chromosomen. Alle huispaardenrassen, waaronder de Mongoolse huispaarden, hebben 64 chromosomen. Przewalski-paarden en huispaarden geven bij kruising wel vruchtbare nakomelingen, maar de unieke wildeigenschappen van het Przewalski-paard gaan verloren. Bij bastaarden verdwijnen bijvoorbeeld de, voor Przewalski-paarden zo kenmerkende, rechtopstaande manen.

Wat kunnen we doen om genetische vervuiling van de Przewalski-bevolking in Hustain Nuruu te voorkomen?

• De ervaring heeft geleerd, dat haremhengsten hun merries zeer goed afschermen tegen toenaderingen door huispaard-hengsten. Przewalski-hengsten jagen rivalen weg en kunnen zeer agressief optreden tegen huispaard-hengsten. De kans dat een huispaard-hengst een Przewalski-merrie dekt is daardoor klein. De zorg is meer dat vrijgezelle Przewalski-hengsten Mongoolse merries gaan dekken. Tot nu toe blijven de vrijgezellen in het Park en in de buurt van de harems. Als de bevolking toeneemt zal de kans groter worden dat de vrijgezelle hengsten meer naar de periferie van het Park uitwijken. Als de Przewalski-hengsten zich met de huispaarden van de lokale bevolking in de bufferzone gaan mengen, dan kan hybridisatie en genetische vervuiling een serieuze bedreiging worden.
  
• Het is om trots op te zijn, dat Hustai Nationaal Park het best beschermde Park is van Mongolië. Zonder hek om het Park is bescherming niet gemakkelijk. In nummer 77 (augustus 2000) van "Przewalski-paard", vertelde de chef-parkwachter hoe moeilijk dat is. De Mongoolse nomaden zijn gewend hun runderen, schapen en geiten 's avonds naar de ger (ronde Mongoolse tent) te lokken. Paarden en kamelen laten ze vrij grazen. In tijden van droogte en voedselschaarste zoeken de huispaarden zelf naar water en eiwitrijk voedsel. Dat is niet gemakkelijk te vinden in de vaak overbegraasde bufferzone van het Park, maar wel in het beschermde Hustain Nuruu. Duurzame bescherming van het Park en de takhi is alleen mogelijk in samenwerking met de lokale bevolking. In overleg met de nomaden zijn extra waterputten geslagen voor het drenken van het vee in de bufferzone. Het is dit jaar gelukt een oude gewoonte in ere te herstellen: het organiseren van zogenaamde otors. Speciale drijvers (in het Mongools Araten) worden ingehuurd om de huispaarden van de nomaden naar andere gebieden te verweiden. Op deze manier neemt de druk van de huispaarden op het Park af in droge tijden bij voedselschaarste. De ervaring heeft geleerd, dat duurzame bescherming alleen mogelijk is door beheer van het Park en bescherming van de grenzen. De Stichting stelt zich ten doel de parkstaf ook in de toekomst financieel te ondersteunen om de bescherming van het Park te kunnen voortzetten.
  
• Onderzoek gericht op beheer van de Przewalski-paarden zal voortgezet moeten worden. Iedere ranger is verantwoordelijk voor een aantal vrijlevende harems. Hij noteert dagelijks hun locatie op kaartjes en beschrijft bijzonderheden zoals geboorten, groepssamenstelling, verwondingen, etc. Tot nu toe zijn alle individuele takhi en de groepen waartoe ze behoren bekend. Ook de afstamming van de wildgeboren veulens is duidelijk. Nu wildgeboren hengsten oudere hengsten verdrijven kan er wel eens verwarring ontstaan over wie nu de vader is van een veulen. In 2000 zijn we begonnen mestmonsters te nemen van alle wildgeboren hengsten en van veulens waar de afstamming onzeker van is. In het laboratorium van Hein van Haeringen in Wageningen wordt DNA-onderzoek gedaan op basis van deze mestmonsters. Het laboratorium heeft reeds het DNA van alle geïmporteerde Przewalski-paarden in Hustain Nuruu. Op basis van dit DNA-onderzoek hopen we zo lang mogelijk de afstamming van de wildgeboren veulens te kunnen blijven volgen. Een voordeel van een dergelijk uitgebreide "genen pool" is tevens, dat eventuele kruisingen van Przewalski hengsten met huispaarden merries eerder nagegaan kunnen worden.